
Het waterschap geeft bij ruimtelijke ontwikkelingen advies over de waterhuishoudkundige situatie. Dit advies wordt gebaseerd op de resultaten van het watertoetsproces. Een proces waarin het waterschap, andere overheden en de initiatiefnemer(s) elkaar informeren, adviseren en afwegen. De watertoets is een instrument waarin onderzoek wordt verricht naar de inundatiekansen, de consequenties van de ontwikkeling voor waterkwaliteit, waterkwantiteit, waterkeringen, waterschapswegen (grofweg de wegen in het buitengebied), rioolwatertransportleidingen en waterschapseigendommen, zoals gemalen en stuwen.
In het watertoetsproces wordt ook onderzocht of de ontwikkeling past binnen de Keur en het aanvullende beleid van het waterschap. Tot de vaststelling van de Keur van het waterschap Scheldestromen geldt voor het beheergebied boven de Westerschelde de Keur van het voormalig waterschap Zeeuwse Eilanden en voor het beheergebied onder de Westerschelde de Keur van het voormalig waterschap Zeeuws-Vlaanderen.
Het watertoetsproces wordt afgerond met een advies van het waterschap. Het advies is breder dan het wateraspect en wordt daarom aangehaald als het ‘technisch water(schaps)advies'. Met dit advies geeft het waterschap aan dat technisch gezien ingestemd wordt met het beoogde initiatief. In de voorbereiding van een ruimtelijke ontwikkeling kan veel gebeuren. Het waterschap geeft op basis van een ruimtelijke onderbouwing met regels en een verbeelding het definitieve advies, waarin wordt ingestemd met het concrete project, inclusief de juridisch planologische onderbouwing (zie onder ‘Ruimtelijk planproces'). Dit definitief advies wordt aangehaald met het ‘water(schaps)advies'.
Leidraad bij het watertoetsproces is de Zeeuwse Handreiking Watertoets, die het waterschap samen met de provincie en Rijkswaterstaat heeft opgesteld. Deze handreiking wordt door de waterbeheerders geactualiseerd. Het waterschap wil in een vroeg stadium bij ruimtelijke ontwikkelingen worden betrokken om knelpunten inzichtelijk te maken. Een watertoetsproces kunt u aanmelden door het aanmeldformulier in te vullen en op te sturen.
Na een watertoetsproces volgt meestal een ruimtelijk planproces om de ruimtelijke ontwikkeling juridisch planologisch passend te maken. De overheidsinstantie (meestal de gemeente) die verantwoordelijk is voor het opstellen van het ruimtelijk plan voert in de voorbereidingsfase overleg met het waterschap. In het ruimtelijk planproces wordt het waterschap met een kennisgeving op de hoogte gebracht van de besluitvorming over de ruimtelijke ontwikkeling.